Nöbetçi Eczaneler
Mevzi Analiz: Zengezur Koridoru – Küresel Ticaretin Yeni Kilidi ve Jeopolitik Fay Hattı
İkinci Karabağ Savaşı sonrası imzalanan ateşkes metninin belki de en kritik maddesi olan Zengezur Koridoru, bugün sadece Azerbaycan ve Ermenistan arasında bir ulaşım güzergahı değil; Pekin’den Londra’ya uzanan “Orta Koridor”un en stratejik halkası konumunda. Peki, bu küçük kara parçası neden küresel güçlerin satranç tahtasına dönüştü?
Zengezur Koridoru, Ermenistan’ın en güneyinde yer alan Syunik eyaleti üzerinden geçerek Azerbaycan’ın ana karasını, Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti üzerinden doğrudan Türkiye’ye bağlamayı hedefliyor. Mevzi Analiz olarak, bu koridorun neden “yüzyılın projesi” olarak adlandırıldığını üç temel eksende masaya yatırıyoruz.
1. Türk Dünyasının Kesintisiz Karasal Bağlantısı
Zengezur, 1920’li yıllarda Sovyet yönetimi tarafından Ermenistan’a verilerek Türkiye ile Türk dünyası arasındaki coğrafi sürekliliği kesmişti. Koridorun açılması, bir asır sonra İstanbul’dan yola çıkan bir trenin veya tırın, hiçbir engel olmadan Bakü’ye, oradan Hazar geçişiyle Taşkent’e ve Astana’ya ulaşması anlamına geliyor. Bu durum, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) için ekonomik bir omurga niteliği taşıyor.
2. Orta Koridor ve Lojistik Alternatifler
Süveyş Kanalı’ndaki tıkanıklıklar ve Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle Kuzey Koridoru’nun devre dışı kalması, gözleri “Orta Koridor”a (Trans-Hazar Doğu-Batı Ticaret Yolu) çevirdi. Zengezur, bu rotayı daha kısa, daha güvenli ve daha maliyet etkin hale getirerek Çin’in “Kuşak ve Yol” projesi için vazgeçilmez bir bypass hattı sunuyor.
3. Bölgesel Güçlerin Çatışan Çıkarları
Koridorun önündeki en büyük engel sadece Ermenistan’ın iç siyaseti değil, aynı zamanda İran’ın “jeopolitik yalnızlaşma” korkusudur. Tahran, bu hattın açılmasıyla Ermenistan üzerinden Avrupa’ya açılan kapısının kapanacağını ve Türkiye’nin bölgesel etkisinin artacağını düşünerek projeye en sert direnci gösteren aktör konumunda. Öte yandan Rusya, koridorun kontrolünün kendi sınır muhafızlarında olması şartıyla projeye sıcak bakarak bölgedeki hakem rolünü korumak istiyor.
MEVZİ ANALİZ
Stratejik Perspektif: Türkiye için Zengezur, sadece ekonomik bir getiri değil; doğu sınırlarında “güvenli ve kesintisiz bir derinlik” oluşturma meselesidir. Nahçıvan üzerinden sağlanan bu bağ, Türkiye’yi Orta Asya enerji kaynaklarına ve pazarlarına doğrudan komşu yapacaktır.
Risk Faktörü: Ermenistan içindeki radikal grupların direnci ve İran’ın bölgedeki askeri hareketliliği, projenin fiziksel güvenliğini tehdit eden unsurların başında geliyor. Ayrıca Batı dünyasının (özellikle Fransa ve ABD), koridorun Rusya kontrolünde bir “güvenlik şeridine” dönüşmesine karşı çıkması, diplomatik süreci çıkmaza sokabilir.
Gelecek Senaryosu: Eğer Zengezur Koridoru hayata geçerse, Güney Kafkasya “çatışma bölgesi” olmaktan çıkıp küresel bir “lojistik hub” (merkez) haline gelecektir. Bu durum, Ermenistan’ın da bölge ekonomisine entegre olarak on yıllardır süren izolasyonundan kurtulmasını sağlayacak tek gerçekçi çıkış yoludur.